Ngọn Lửa Thần Kỳ của Trần Quang Hân là một cuốn sách khoa học phổ thông viết về dầu mỏ, nhưng cách tiếp cận không khô khan mà giàu tính gợi mở và cuốn hút. Tác phẩm dẫn dắt người đọc, đặc biệt là độc giả trẻ, đi từ sự tò mò trước những hiện tượng tự nhiên kỳ lạ đến hiểu biết khoa học về một trong những nguồn năng lượng quan trọng nhất của thế giới hiện đại.
Ngay từ những trang đầu, cuốn sách gợi ra hình ảnh gây ám ảnh: những ngọn lửa bùng cháy giữa đêm tối trên mặt biển và các mỏm đá ở vùng Biển Caspi, đặc biệt tại bán đảo Absheron. Những ngọn lửa xanh, đỏ, da cam cháy không cần nhiên liệu hữu hình, không ai châm, không ai giữ, đã từng khiến con người cổ đại kinh hãi và tôn thờ. Trong trí tưởng tượng của họ, đó là lửa thiêng, là dấu hiệu của thần linh, là quyền năng vượt ngoài hiểu biết.
Từ những truyền thuyết ấy, tác giả từng bước bóc tách bí ẩn. Ngọn lửa “không bao giờ tắt” thực chất bắt nguồn từ khí tự nhiên và dầu mỏ rò rỉ từ lòng đất. Khi gặp không khí, chúng tự bốc cháy và duy trì trong thời gian dài. Điều từng bị xem là phép màu hay điềm dữ, dưới ánh sáng khoa học, trở thành một hiện tượng có thể lý giải. Chính cách chuyển đổi từ niềm tin huyền bí sang nhận thức khoa học tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt cho cuốn sách.
Không dừng lại ở việc giải thích hiện tượng, Ngọn Lửa Thần Kỳ còn mở rộng hành trình khám phá lịch sử của dầu mỏ. Từ những ghi chép cổ xưa ở vùng Trung Đông, Iran (Péc-xi cổ), cho đến các khu vực như Italy, Trung Quốc hay đảo Java, dầu mỏ đã hiện diện trong đời sống con người từ rất sớm. Nó từng được dùng để thắp sáng, chữa bệnh, thậm chí gắn với các nghi lễ tôn giáo, trước khi trở thành nguồn năng lượng cốt lõi của nền công nghiệp hiện đại.
Một lớp nội dung quan trọng khác của cuốn sách là vai trò của ngành hóa học. Qua việc lý giải cấu tạo, nguồn gốc và quá trình hình thành dầu mỏ, tác giả giúp người đọc hiểu rằng đằng sau những “phép màu” của tự nhiên là quy luật khoa học chặt chẽ. Ngành hóa học, vì thế, không chỉ là những công thức khô cứng mà còn là chìa khóa giúp con người khám phá và biến đổi thế giới. Từ dầu mỏ, con người tạo ra vô số sản phẩm phục vụ đời sống, từ nhiên liệu, nhựa, sợi tổng hợp đến nhiều vật liệu hiện đại.
Giọng văn của Trần Quang Hân mang màu sắc kể chuyện, khiến kiến thức khoa học trở nên gần gũi. Những chi tiết về tín ngưỡng thờ lửa, về các đoàn hành hương đến vùng đất có “ngọn lửa vĩnh cửu”, hay về nỗi sợ hãi của con người trước thiên nhiên đều được lồng ghép tự nhiên, tạo nên sự kết nối giữa lịch sử, văn hóa và khoa học.
Ngọn Lửa Thần Kỳ không chỉ cung cấp tri thức về dầu mỏ mà còn khơi dậy niềm hứng thú khám phá. Từ một hiện tượng từng bị xem là bí ẩn của thần linh, cuốn sách cho thấy hành trình con người đi đến hiểu biết, và rộng hơn, là hành trình biến những điều chưa biết thành tri thức có ích cho cuộc sống.
