Thế giới tự nhiên luôn ẩn chứa vô vàn những điều kỳ thú, và hồ sơ hóa thạch một lần nữa khiến giới khoa học phải ngỡ ngàng. Đối với những ai có sự say mê đặc biệt với các loài sinh vật mang kích thước vượt chuẩn, hồ sơ cổ sinh vật học xin được vinh danh Josephoartigasia monesi (J. monesi).
Sinh vật này chính thức nắm giữ ngôi vương, trở thành loài gặm nhấm lớn nhất từng được nhân loại ghi nhận. Hơn thế nữa, nếu những cú cắn từ các loài gặm nhấm hiện đại đã đủ sức gây ra sự e dè, thì sức mạnh đến từ cơ hàm của sinh vật cổ đại này chắc chắn sẽ tạo nên một cú sốc thực sự.
Hộp sọ hóa thạch của loài này được tìm thấy ở Uruguay vào năm 1987 nhưng phải đến gần 20 năm sau mới được phát hiện lại trong bảo tàng.
Loài J. monesi được giới khoa học chính thức mô tả chi tiết vào năm 2008. Tuy nhiên, hành trình đưa sinh vật này ra ánh sáng lại bắt đầu từ trước đó rất lâu. Cụ thể, hộp sọ hóa thạch gần như nguyên vẹn của nó đã được các nhà địa chất khai quật vào năm 1987 tại quốc gia Nam Mỹ Uruguay.
Đáng buồn thay, mẫu vật quý giá này sau đó được hiến tặng cho Bảo tàng Lịch sử và Nhân chủng học Quốc gia của nước sở tại và bị lãng quên trong suốt gần hai thập kỷ. Phải mất tới 20 năm phủ bụi thời gian, hóa thạch mới tình cờ được người phụ trách bảo tàng phát hiện lại, từ đó mở ra một chương mới cho quá trình nghiên cứu sinh vật học cổ đại.
Căn cứ vào niên đại của hệ tầng địa chất nơi hộp sọ được bảo quản, các nhà phân tích đã đưa ra kết luận rằng loài gặm nhấm khổng lồ này từng thống trị mặt đất trong khoảng thời gian từ 2 đến 4 triệu năm trước. Về mặt ngoại hình, người ta cho rằng chúng không mang dáng dấp của một con chuột cống khổng lồ, mà thay vào đó, J. monesi sở hữu những nét tương đồng rõ rệt với loài pacarana (Dinomys branickii) thời hiện đại, một đại diện gặm nhấm khác cũng đang sinh sống tại khu vực Nam Mỹ. Sự phát hiện này giúp phác họa nên một bức tranh sinh động hơn về hệ sinh thái xa xưa.
Loài gặm nhấm lớn nhất từng tồn tại là Josephoartigasia monesi, sinh sống tại khu vực Nam Mỹ cách đây khoảng 2 đến 4 triệu năm.
Mặc dù giới chuyên môn đã đạt được sự đồng thuận tuyệt đối về vị thế vô song của J. monesi trong họ gặm nhấm, nhưng kích thước thực sự của chúng vẫn là chủ đề gây ra nhiều cuộc tranh luận nảy lửa. Vào thời điểm mới được công bố, nhóm nghiên cứu đầu tiên đã đưa ra những ước tính vô cùng táo bạo về trọng lượng của con vật.
Theo đó, mức thấp nhất được đưa ra là 468 kg – một con số đã gấp gần tám lần trọng lượng của loài chuột lang nước nặng nhất hiện nay. Thậm chí, mức ước tính cao nhất còn chạm ngưỡng khổng lồ là 2.586 kg. Để dễ hình dung, khối lượng này vượt xa trọng lượng của một số loài tê giác, những cỗ xe tăng bọc thép của tự nhiên.
Thế nhưng, khoa học luôn vận động và tự điều chỉnh. Những nghiên cứu ở các giai đoạn sau đã mang đến cái nhìn dè dặt và thực tế hơn về kích thước của sinh vật này. Điển hình là một nghiên cứu được công bố vào năm 2022 đã chốt lại mức trọng lượng của chúng rơi vào khoảng 480 kg.
Nguyên nhân dẫn tới sự chênh lệch khổng lồ so với những số liệu ban đầu là do một yếu tố kỹ thuật đã bị bỏ qua. Russell K Engelman, tác giả của bản báo cáo năm 2022, đã làm rõ vấn đề này trong bài viết của mình. Ông giải thích rằng các ước tính quá cao trong quá khứ dường như xuất phát từ một mối quan hệ phi tuyến tính chưa được nhận diện chính xác giữa kích thước hộp sọ và khối lượng tổng thể của cơ thể.
Nói một cách dễ hiểu, việc J. monesi sở hữu một phần đầu to lớn không đồng nghĩa với việc toàn bộ cơ thể của nó mang trọng lượng tương đương một chiếc xe tải chở hàng.
Loài sinh vật này sở hữu lực cắn rất mạnh, lên tới 4.165 N ở răng hàm thứ ba, tương đương với lực cần thiết để làm gãy xương đùi người.
Dù cho mức độ to béo của J. monesi đã được điều chỉnh giảm xuống, nhưng sức mạnh cơ bắp của chúng, đặc biệt là lực cắn, vẫn là một yếu tố không thể xem thường. Bằng việc ứng dụng các mô hình kỹ thuật số tiên tiến, một nghiên cứu được thực hiện vào năm 2015 đã tính toán ra sức mạnh thực sự ẩn sau bộ hàm của loài gặm nhấm này.
Kết quả mô phỏng cho thấy lực cắn của chúng có thể đạt tới 1.389 Newton (N) tại vị trí răng cửa và con số này tăng vọt lên mức 4.165 N tại khu vực răng hàm thứ ba. Mặc dù nếu đặt lên bàn cân, sức mạnh này chỉ bằng khoảng một phần tư so với lực cắn mạnh nhất từng được ghi nhận ở một loài động vật đang tồn tại, nhưng nó vẫn là một con số biết nói.
Cần lưu ý rằng trong điều kiện thực tế, chỉ cần một lực khoảng 4.000 N là đã đủ để làm vỡ nát xương đùi của con người – một trong những cấu trúc xương rắn chắc nhất mà tạo hóa ban tặng cho chúng ta.
Đối với những ai cảm thấy rùng mình trước viễn cảnh chạm trán với một sinh vật gặm nhấm khổng lồ và hiếu chiến, hồ sơ cổ sinh vật học mang đến một tin tức tốt lành. Ngoài thực tế hiển nhiên là loài J. monesi đã hoàn toàn biến mất khỏi Trái Đất từ rất lâu, thì các nhà khoa học cũng tin rằng mục đích sử dụng chính của bộ hàm chắc khỏe này không phải để săn mồi.
Thay vào đó, sức mạnh cơ học khủng khiếp ấy chủ yếu phục vụ cho việc cắn xuyên qua các thảm thực vật dày đặc và cứng cáp, hỗ trợ việc đào bới tìm kiếm rễ cây dưới lòng đất. Trong một số trường hợp nhất định, cặp răng của chúng thậm chí còn có thể đóng vai trò như những chiếc ngà dũng mãnh để tự vệ trước các mối đe dọa. Hình ảnh về một sinh vật to lớn, có ngoại hình tương tự loài chuột lang nước nhưng lại mang phong thái uy nghi của loài voi, thực sự là một mảnh ghép kỳ diệu của lịch sử tự nhiên.
