Trong một động thái hiếm hoi thể hiện sự thức tỉnh về đạo đức nghề nghiệp, nhà phát triển trò chơi độc lập Eero “Rakuel” Laine đã tuyên bố xóa bỏ tựa game “Hardest” của mình khỏi nền tảng phân phối trực tuyến Steam. Quyết định này không đến từ áp lực bên ngoài mà xuất phát từ sự hối hận sâu sắc của tác giả khi nhận ra việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong sáng tạo nghệ thuật là một sai lầm nghiêm trọng.
“Hardest”, một tựa game thẻ bài roguelike dựa trên trò chơi “oẳn tù tì” được phát hành miễn phí vào tháng 7 năm ngoái, vốn không để lại nhiều dấu ấn tích cực. Với chưa đầy 30 lượt đánh giá, trò chơi đã nhận về nhiều ý kiến trái chiều, thậm chí bị cộng đồng game thủ chỉ trích là “vô hồn” do lạm dụng các hình ảnh được tạo ra bởi AI. Tuy nhiên, thay vì phớt lờ hay phản bác, Laine đã chọn cách đối diện với sự thật này vào ngày 10 tháng 1 vừa qua.
Trong một thông báo đầy bất ngờ, Laine cho biết sẽ gỡ bỏ hoàn toàn trò chơi vào cuối tháng 1. Anh chia sẻ rằng quá trình phát triển game diễn ra chóng vánh trong vài tháng hè, và anh đã tìm đến AI như một lối tắt do ảnh hưởng từ môi trường đại học – nơi mà theo anh là đã “tẩy não” sinh viên rằng các công cụ này đều miễn phí và sẵn có.
“Nhưng tôi đã nhận ra rằng AI thực sự không miễn phí, và nó có tác động lớn đến nền kinh tế và môi trường,” Laine viết trong thông báo đầy sự ăn năn. Anh nhấn mạnh một góc nhìn sâu sắc hơn về hệ lụy kinh tế: “Một số công ty AI có thể sử dụng sự tồn tại của trò chơi này như một lý do để nhận thêm đầu tư, điều đó không mang lại lợi ích cho ai cả, mà thay vào đó là hút cạn nguồn lực kinh tế từ những người làm việc chăm chỉ”.
Mặc dù Laine khẳng định anh đã tự tay lập trình toàn bộ mã nguồn của trò chơi và không phó mặc khâu kỹ thuật cho máy móc, nhưng việc sử dụng tài sản hình ảnh từ AI đã khiến anh coi tác phẩm hiện tại là “một nỗi ô nhục đối với tất cả những người làm game và người chơi”.
Một chi tiết thú vị và đậm chất con người trong câu chuyện này là nguồn gốc của sự “giác ngộ” đó: Laine tiết lộ rằng chính người bạn gái mà anh mới hẹn hò được một tháng là người đã giúp anh nhận ra vấn đề đạo đức này.
Hành động của Laine diễn ra trong bối cảnh ngành công nghiệp game toàn cầu đang bị chia rẽ sâu sắc bởi làn sóng AI tạo sinh. Cuộc tranh luận về việc liệu AI có nên được chấp nhận trong quy trình phát triển game hay không đã bùng nổ mạnh mẽ trong thời gian gần đây, liên quan đến nhiều tựa game đình đám.
Điển hình là trường hợp của tựa game nhập vai giả tưởng “Claire Obscur: Expedition 33”. Dù đã gặt hái số lượng giải thưởng kỷ lục tại The Game Awards năm ngoái, bao gồm cả danh hiệu Trò chơi của năm, nhưng sau đó Indie Game Awards đã quyết định thu hồi giải thưởng GOTY của tựa game này. Nguyên nhân xuất phát từ việc các nhà sáng tạo thừa nhận đã sử dụng tài sản AI trong quá trình phát triển, dù họ khẳng định không có thành phần AI nào xuất hiện trong sản phẩm cuối cùng.
Trái ngược với sự tẩy chay của các giải thưởng độc lập và sự hối lỗi của những nhà phát triển nhỏ như Laine, các ông lớn trong ngành dường như vẫn đang mở rộng vòng tay với công nghệ này. CEO của Larian Studios – cha đẻ của siêu phẩm Baldur’s Gate 3 – sau khi tung trailer cho tựa game sắp tới “Divinity”, đã công khai tuyên bố studio sẽ sử dụng AI để “khám phá các ý tưởng” và phát triển nghệ thuật ý tưởng.
Tương tự, “Arc Raiders”, một tựa game bắn súng nhiều người chơi đang được yêu thích, cũng sử dụng AI để tạo giọng nói cho cả nhân vật của người chơi và các nhân vật phụ (NPC).
Có vẻ như thông điệp từ các tập đoàn lớn là AI đã trở thành một phần tất yếu và không cản trở thành công thương mại. Tuy nhiên, hành động dứt khoát của Eero Laine như một lời nhắc nhở đầy sức nặng về giá trị của sự sáng tạo nguyên bản. Liệu ngành công nghiệp game có cần thêm nhiều khoảnh khắc tỉnh ngộ như của Laine, hay dòng chảy công nghệ sẽ cuốn phăng những giá trị đạo đức truyền thống? Đó vẫn là câu hỏi lớn chưa có lời giải đáp.
