Ngày 22 tháng 4 vừa qua, Sở Tài chính thành phố New York gửi một thông báo phạt hành chính đến bảo tàng xe hơi Volo, bang Illinois xác nhận rằng một chiếc xe mang biển số “KNIGHT” đã bị camera tốc độ ghi hình tại Brooklyn khi đang chạy 58 km/h trong vùng giới hạn 40 km/h. Về mặt hành chính, mọi thứ đều rõ ràng. Nhưng có một chi tiết khiến toàn bộ câu chuyện trở nên phi lý: chiếc xe bị “tố” đang nằm yên trong bảo tàng, cách New York hơn 1.350 km.
Bảo tàng Volo (Illinois) nhận phiếu phạt tốc độ từ New York cho chiếc xe nhái KITT dù xe đang đậu trong bảo tàng cách đó hơn 1.350 km
Bảo tàng Volo là một trong những điểm đến hành hương của giới mê xe tại Mỹ, với bộ sưu tập hơn 200 chiếc xe, trong đó có vô số xe từ phim ảnh và truyền hình. Một trong những hiện vật được chú ý nhất là chiếc Pontiac Firebird 1983 được phục dựng theo nguyên mẫu KITT, chiếc xe thông minh huyền thoại trong series truyền hình “Knight Rider” từng làm mưa làm gió thập niên 1980.
Theo xác nhận của phía bảo tàng, chiếc KITT phục dựng này “chưa rời khỏi bảo tàng trong nhiều năm qua.” Vậy tờ phạt từ New York đến từ đâu?
Câu trả lời nằm ở một chiếc xe hoàn toàn khác, của một người hoàn toàn khác tại Brooklyn. Chiếc xe đó được gắn biển số trang trí mang chữ “KNIGHT”, nhái theo biển số xuất hiện trong series Knight Rider. Loại biển này được bán công khai trên thị trường với giá chỉ khoảng 25 đô la Mỹ, được sản xuất hoàn toàn hợp pháp với mục đích trưng bày và thu thập. Tuy nhiên, có người đã quyết định gắn nó lên xe thật và phóng qua vùng kiểm soát tốc độ của Brooklyn.
Hệ thống của New York tự động liên kết biển số nhái với chủ sở hữu đã đăng ký, khiến bảo tàng oan uổng lãnh phạt
Vấn đề phát sinh từ cách hệ thống xử lý vi phạm của New York vận hành. Theo bảo tàng Volo, “hệ thống chính thức của thành phố tự động liên kết biển số nhái với đơn vị đã đăng ký” – tức là mọi phiếu phạt liên quan đến biển “KNIGHT” đều được định tuyến về phía bảo tàng, bất kể chiếc xe thực tế đang ở đâu hay thuộc về ai.
Đây không phải lỗi kỹ thuật đơn thuần – đây là lỗ hổng trong chính sách. Hệ thống camera tốc độ hiện tại không có cơ chế phân biệt giữa biển số thật được cấp phép và biển số trang trí được bán tự do. Kết quả là người vô tội gánh phạt, kẻ vi phạm thực sự an toàn.
Đáng lo ngại hơn, bảo tàng Volo không phải trường hợp duy nhất. Mùa thu năm ngoái, một phụ nữ tại California đã nhận được tổng cộng 15 tờ phạt từ nhiều tiểu bang khác nhau trên khắp nước Mỹ – tất cả đều vì người ta mua và sử dụng biển số trang trí nhái theo biển thật “LUVSICK” của cô. Phải mất nhiều tháng kiên trì đấu tranh pháp lý, cô mới gửi được thư yêu cầu chấm dứt hành vi đến nhà sản xuất biển số và cuối cùng được miễn toàn bộ số phạt – nhưng cái giá về thời gian và công sức là điều không thể hoàn lại.
Biển số trang trí vốn là sản phẩm hoàn toàn hợp pháp, phổ biến trong giới sưu tập và người hâm mộ văn hóa đại chúng. Tuy nhiên, ranh giới giữa “vật trang trí” và “công cụ trốn tránh pháp luật” đang ngày càng trở nên mong manh khi hệ thống giám sát giao thông chưa theo kịp thực tế.
Câu chuyện của bảo tàng Volo – dù mang màu sắc hài hước nhờ sự xuất hiện của chiếc KITT huyền thoại – thực chất đang đặt ra một câu hỏi nghiêm túc cho các nhà quản lý: khi một tờ phạt có thể rơi vào tay bất kỳ ai chỉ vì trùng tên với một biển số trang trí 25 đô la, thì hệ thống đó đang bảo vệ ai?
