Vẫn nghĩ TCL chỉ là hãng TV? Đây là tập đoàn khổng lồ và quyền lực hơn bạn nghĩ rất nhiều

Hỏi người dùng Việt Nam TCL là gì, câu trả lời phổ biến nhất sẽ là: TV tầm trung, giá ổn, không phải Samsung. Nhận định đó không sai nhưng nó chỉ đúng với khoảng 1% những gì TCL thực sự là. Phần còn lại thì có lẽ, gần như toàn bộ thế giới đang bỏ qua.

Đây là một tập đoàn kiểm soát chuỗi giá trị từ vật liệu đất hiếm đến năng lượng mặt trời, từ tế bào thực phẩm đến tấm nền LCD mà chính Samsung đã phải bán lại. Và phần lớn thị trường vẫn đang gọi họ là “hãng TV”.

Nhận thức sai có chủ đích

TCL không vô tình bị định vị thấp hơn thực lực. Đó là kết quả của một chiến lược có chủ đích, dù không được tuyên bố rõ ràng.

Trong khi Samsung và LG xây thương hiệu từ phân khúc premium rồi mở rộng xuống đại trà, TCL đi theo chiều ngược lại, chiếm thị phần đại trà trước bằng mức giá cạnh tranh, lặng lẽ xây hạ tầng công nghệ và chuỗi cung ứng phía sau, rồi tấn công vào phân khúc cao cấp khi đã đủ nền tảng. Người tiêu dùng thấy mức giá, không thấy chiều sâu. Và đó chính xác là điều TCL từng muốn cho đến bây giờ, khi họ đã sẵn sàng để thị trường nhìn thấy bức tranh toàn cảnh.

Kết quả của chiến lược đó là con số không nhiều người biết: TCL hiện là hãng TV lớn thứ hai thế giới tính theo thị phần xuất hàng (Omdia, 2022–2024), số một toàn cầu về Mini LED TV với 28,8% thị phần, số một về TV màn hình cực lớn 85 inch trở lên với 22,1% thị phần. Tất cả điều này được xây dựng trong vòng chưa đầy một thập kỷ, trong một ngành mà Samsung đã thống trị suốt nhiều thế hệ.

Tủ lạnh giữ tế bào cá hồi nguyên vẹn sau 100 ngày và những điều ít ai ngờ tới

Nhưng TV chỉ là phần nổi. Và để hiểu TCL thực sự là gì, chúng ta cần bắt đầu từ một nơi ít ai ngờ tới: ngăn đông tủ lạnh. TCL phát triển công nghệ TwinMag Prime Fresh dùng nam châm đất hiếm tạo ra từ trường ổn định bên trong khoang lạnh, tác động ở cấp độ tế bào để ngăn cấu trúc thực phẩm bị phá vỡ trong quá trình bảo quản dài ngày. Kết quả được kiểm chứng qua hình ảnh so sánh dưới kính hiển vi điện tử: sau 100 ngày bảo quản, tế bào cá hồi trong tủ lạnh thông thường xẹp lép và mất nước, trong khi mẫu từ tủ TCL vẫn căng mọng gần như nguyên trạng. Thịt đông trong điều kiện -40°C bảo toàn hơn 96% dưỡng chất, lượng nước thịt chảy ra khi rã đông chỉ ở mức 2%.

Công nghệ này không phải thứ có thể mua linh kiện rồi lắp ráp. Nó đòi hỏi quyền kiểm soát chuỗi vật liệu từ đầu, từ vật liệu từ tính cấp độ đất hiếm đến thiết kế khoang lạnh tích hợp hệ thống từ trường. Đây là loại năng lực mà chỉ những công ty thực sự đầu tư vào R&D vật liệu mới có thể làm chủ.

Khi tiếp xúc với toàn bộ hệ sinh thái sản phẩm TCL tại GPC, thứ gây ấn tượng không phải là bất kỳ sản phẩm đơn lẻ nào. Mà là quy mô của bức tranh khi nhìn toàn cảnh cùng một lúc, từ tủ lạnh với công nghệ từ trường, đến máy giặt sấy AI tích hợp, đến TV SQD-Mini LED đỉnh cao, đến hệ thống quang điện mặt trời cho biệt thự. Bạn cần hiểu rằng một công ty điện tử tiêu dùng bình thường không có bức tranh vĩ mô khổng lồ như vậy.

Tấm màn hình mà Samsung đã bán lại cho TCL

Năm 2020 – 2021, Samsung thực hiện một quyết định chiến lược ít được truyền thông tiêu dùng đưa tin đúng mức: bán toàn bộ mảng sản xuất LCD cho China Star Optoelectronics Technology – công ty con của TCL. Đây hoàn toàn không phải thương vụ nhỏ, mà là sự chuyển giao một trong những nền tảng sản xuất màn hình lớn nhất thế giới, từ một tập đoàn Hàn Quốc đang rút lui khỏi LCD để tập trung OLED, sang một tập đoàn Trung Quốc đang đi theo hướng ngược lại.

Hệ quả thực tế: TCL hiện là một trong số rất ít thực thể trên thế giới tự sản xuất tấm nền LCD từ silicon đến thành phẩm. Trong khi phần lớn các hãng điện tử lớn, kể cả nhiều thương hiệu Hàn Quốc và Nhật Bản đang phụ thuộc vào chuỗi cung ứng tấm nền mà TCL nắm giữ, TCL có thể tự kiểm soát chất lượng, chi phí và lộ trình công nghệ của chính mình.

Từ nền tảng đó, SQD-Mini LED mới trở thành khả thi. Công nghệ hiển thị với 20.736 vùng điều sáng, đỉnh sáng 10.000 nits, tấm nền HVA 2.0 tự sản xuất, đây không phải thứ có thể đặt hàng từ nhà cung cấp thứ ba và ghép lại. Mỗi thông số trong đó phụ thuộc vào quyền kiểm soát chuỗi sản xuất mà TCL đã xây dựng trong hàng thập kỷ.

Và khi Bang & Olufsen – thương hiệu âm thanh Đan Mạch được thành lập năm 1925, nổi tiếng là một trong những đối tác khắt khe nhất trong ngành đồng ý tham gia điều chỉnh âm thanh toàn chuỗi cho X11L và Q95K, đó là tín hiệu đủ để hiểu rằng cộng đồng công nghệ cao cấp toàn cầu đang nhìn TCL theo một cách hoàn toàn khác so với người tiêu dùng phổ thông.

CSOT: Công ty mà ít ai biết đang định hình lại ngành màn hình toàn cầu

Thương vụ tiếp nhận mảng LCD từ Samsung chỉ là chương mở đầu. Thực thể vận hành toàn bộ năng lực sản xuất tấm nền đó có tên đầy đủ là TCL China Star Optoelectronics Technology, gọi tắt là CSOT, và đây là một trong những công ty ít được nhắc đến nhất so với tầm ảnh hưởng thực sự của nó trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

CSOT được thành lập năm 2009, hoàn toàn không phải di sản lâu đời. Nhưng trong chưa đầy 15 năm, công ty này đã xây dựng 9 dây chuyền sản xuất tấm nền và 5 cơ sở lắp ráp module trải dài tại Thâm Quyến, Vũ Hán, Huệ Châu, Tô Châu, Quảng Châu và Ấn Độ, với tổng vốn đầu tư vượt 260 tỷ nhân dân tệ. Con số đó không phải ngân sách của một công ty điện tử tiêu dùng. Đó là quy mô của một tập đoàn công nghiệp nền tảng.

Trong nửa đầu năm 2024, mảng bán dẫn hiển thị của CSOT đóng góp gần 50 tỷ nhân dân tệ doanh thu, tăng hơn 40% so với cùng kỳ, trong khi lợi nhuận từ mảng này tăng gấp ba trong quý hai. Cùng thời điểm đó, CSOT dẫn đầu thị trường toàn cầu về tấm nền màn hình gaming với hơn 35% thị phần, tính theo sản lượng xuất hàng năm 2023.

Nhưng con số vận hành hiện tại chỉ là một phần của bức tranh. Tháng 4 năm 2025, CSOT hoàn tất việc mua lại toàn bộ nhà máy LCD thế hệ 8.5 của LG Display tại Quảng Châu với tổng giá trị 1,8 tỷ USD, đánh dấu thời điểm các hãng Hàn Quốc rút hoàn toàn khỏi thị trường tấm nền LCD TV toàn cầu. Không phải vì họ thất bại về công nghệ, mà vì không thể cạnh tranh về cấu trúc chi phí với một công ty kiểm soát toàn bộ chuỗi từ vật liệu đến thành phẩm.

Và CSOT không dừng lại ở LCD. Tháng 10 năm 2025, công ty khởi công dây chuyền sản xuất OLED thế hệ 8.6 đầu tiên trên thế giới ứng dụng công nghệ in phun (Inkjet Printing OLED) tại Quảng Châu, với tổng vốn đầu tư ước tính hơn 4 tỷ USD. Đây là công nghệ mà ngay cả Samsung Display và LG Display vẫn đang trong giai đoạn phát triển cạnh tranh. CSOT đã khởi công dây chuyền sản xuất thương mại quy mô lớn đầu tiên trên thế giới theo công nghệ này trước khi bất kỳ đối thủ nào kịp làm điều tương tự.

Vai trò của CSOT trong hệ sinh thái TCL vì thế không đơn giản là “bộ phận sản xuất màn hình”. CSOT là xương sống kỹ thuật của toàn bộ tập đoàn, là lý do tại sao X11L có thể có 20.736 vùng điều sáng, tại sao màn hình X3A có thể dùng tấm OLED RGWB tự phát triển, và tại sao TCL có thể kiểm soát chi phí và lộ trình công nghệ theo cách mà không một hãng TV thuần túy nào trên thế giới có thể làm được.

Mái nhà phát điện và vòng khép kín không ai ngờ tới

Nếu TV và tủ lạnh vẫn còn nằm trong vùng kỳ vọng của một “hãng điện tử”, thì mảng quang điện là thứ phá vỡ hoàn toàn khuôn định vị đó.

TCL Photovoltaic Technology triển khai hệ thống biệt thự xanh tích hợp toàn diện: tấm pin mặt trời trên mái, hệ thống lưu trữ năng lượng, cọc sạc xe điện, tất cả kết nối và quản lý qua một ứng dụng duy nhất. Ở phân khúc thương mại, dòng T-Energy cung cấp giải pháp chuyển đổi năng lượng cho doanh nghiệp công nghiệp theo hai mô hình: TCL tự đầu tư toàn bộ để khách hàng hưởng điện giá thấp mà không cần bỏ vốn ban đầu, hoặc chủ đầu tư tự sở hữu nhà máy điện kèm gói tài chính EPC tích hợp. Ở thị trường quốc tế, TCL SunPower tích hợp toàn bộ vào một hệ sinh thái hộ gia đình: pin mặt trời, lưu trữ, cọc sạc, máy bơm nhiệt, bộ điều khiển năng lượng tất cả vận hành im lặng ở nền và được quản lý bằng SunPower App.

Nếu vòng này khép lại hoàn toàn, người dùng không còn cần mua điện từ lưới quốc gia nữa và mọi thiết bị tạo ra, lưu trữ, tiêu thụ năng lượng trong ngôi nhà đó đều mang tên TCL.

Đây không phải tham vọng được tuyên bố trong một buổi họp báo lẻ tẻ nào đó, mà đây là kết quả logic của 40 năm tích hợp dọc chuỗi giá trị.

Vậy TCL thực ra là gì?

TCL không phải chỉ là hãng TV, cũng không phải hãng điện lạnh và càng không phải hãng năng lượng mặt trời, dù họ là cả 3.

TCL là một công ty vật liệu và công nghệ công nghiệp đang khoác lên lớp áo điện tử tiêu dùng, và họ đã mặc bộ áo đó đủ lâu để phần lớn thị trường không còn thắc mắc bên trong đó là gì.

Chiến lược tích hợp dọc, kiểm soát từng tầng của chuỗi giá trị thay vì outsource theo mô hình nhẹ vốn là thứ mà phương Tây và Hàn Quốc đã từ bỏ trong hai thập kỷ qua vì áp lực tối ưu chi phí ngắn hạn. TCL âm thầm xây lại từng tầng một, không ồn ào, không vội vã. Khi chuỗi cung ứng toàn cầu đứt gãy vì đại dịch và căng thẳng địa chính trị, những ai từng chế giễu mô hình đó bắt đầu hiểu tại sao nó tồn tại.

Gọi TCL là hãng TV lúc này cũng giống như gọi Tesla là hãng xe, vẫn đúng về mặt kỹ thuật, nhưng sai hoàn toàn về bản chất.