Điện Biên Phủ – 170 ngày đêm bị vây hãm của Erwan Bergot là một cuốn hồi ký – tư liệu đặc biệt, tái hiện trận Chiến dịch Điện Biên Phủ từ góc nhìn của chính một người lính Pháp từng trực tiếp tham chiến. Không đi theo cách kể quen thuộc về 56 ngày đêm tiến công, tác phẩm mở rộng thời gian thành gần nửa năm, từ lúc quân Pháp đặt chân xuống thung lũng Mường Thanh cho đến khi toàn bộ tập đoàn cứ điểm sụp đổ.
Điểm khác biệt của cuốn sách nằm ở cách tiếp cận: không chỉ là lịch sử chiến trận, mà còn là ký ức sống động của những con người bị cuốn vào vòng xoáy chiến tranh. Ngay từ tháng 11 năm 1953, khi quân dù Pháp bắt đầu nhảy xuống Điện Biên, họ đã phải đối diện với sự kháng cự bền bỉ của bộ đội và nhân dân Việt Nam. Từ đó, một cuộc vây hãm kéo dài bắt đầu, với những đợt tập kích, phục kích liên tục khiến tinh thần binh lính suy kiệt dần theo thời gian.
Erwan Bergot không né tránh sự khốc liệt. Ông mô tả chi tiết quá trình xây dựng hệ thống phòng ngự, những trận đánh ác liệt, nhưng nổi bật hơn cả là trạng thái tâm lý của người lính: nỗi lo âu, sự mệt mỏi, cảm giác bị cô lập giữa lòng chảo bị bao vây. Những trang viết cho thấy một đội quân từng tin vào ưu thế quân sự lại dần rơi vào thế bị động, mất kiểm soát, và cuối cùng là tuyệt vọng.
Cao trào của tác phẩm vẫn là giai đoạn từ ngày 13 tháng 3 đến 7 tháng 5 năm 1954, khi quân đội Việt Nam mở cuộc tổng công kích. Các cứ điểm lần lượt thất thủ, hệ thống phòng thủ bị chia cắt, và niềm tin chiến thắng của quân Pháp tan vỡ. Nhưng cuốn sách không dừng lại ở thời khắc đầu hàng; nó kéo dài thêm một ngày, đến 8 tháng 5, khi những đơn vị cuối cùng tìm cách tháo chạy cũng bị tiêu diệt, khép lại hoàn toàn 170 ngày bị vây hãm.
Điều tạo nên giá trị đặc biệt của tác phẩm là nguồn tư liệu được xây dựng từ lời kể của những người trong cuộc. Tác giả đã dành nhiều năm thu thập chứng cứ, gặp gỡ các cựu binh để tái dựng lại toàn cảnh trận chiến. Vì vậy, mỗi chi tiết không chỉ mang tính lịch sử mà còn thấm đẫm trải nghiệm cá nhân, tạo nên một bức tranh vừa chân thực vừa bi thảm.
Qua Điện Biên Phủ – 170 ngày đêm bị vây hãm, người đọc không chỉ hiểu thêm về một trong những trận đánh lớn trong lịch sử Việt Nam, mà còn có cơ hội nhìn thấy chiến tranh từ phía bên kia chiến tuyến. Chính sự đối chiếu này làm nổi bật hơn ý nghĩa của chiến thắng, đồng thời nhắc nhớ về cái giá mà cả hai phía đã phải trả trong một cuộc đối đầu khốc liệt của thế kỷ XX.
