Nhiều người tìm đến máy đọc sách điện tử sử dụng màn hình e-ink sau khi nghe những lời khuyên rằng công nghệ này giúp bảo vệ mắt tốt hơn so với điện thoại hay máy tính bảng. Với niềm tin đó, không ít người đã đầu tư thiết bị mới và yên tâm đọc sách suốt đêm. Thế nhưng, cảm giác đau, khô và mỏi mắt vẫn xuất hiện, khiến họ hoài nghi liệu mình có bị thổi phồng lợi ích hay không.
Thực tế, khái niệm “thân thiện với mắt” của màn hình e-ink thường bị hiểu chưa đúng. Thuật ngữ này không có nghĩa là người dùng sẽ không bao giờ bị mỏi mắt, dù đọc liên tục trong thời gian dài. Nó chỉ ám chỉ rằng màn hình e-ink không gây kích thích mắt một cách chủ động như các thiết bị phát sáng truyền thống.
Điện thoại thông minh và máy tính bảng sử dụng công nghệ phát quang chủ động, kết hợp với tốc độ làm mới màn hình cao để hiển thị hình ảnh. Ánh sáng từ màn hình chiếu thẳng vào mắt trong suốt quá trình sử dụng. Trong khi đó, màn hình e-ink không tự phát ra ánh sáng mà hiển thị nội dung nhờ phản xạ ánh sáng từ môi trường xung quanh, tương tự như cách con người đọc sách giấy. Chính đặc điểm này khiến e-ink được xem là dễ chịu hơn cho mắt trong điều kiện sử dụng thông thường.
Tuy nhiên, việc không chủ động phát sáng không đồng nghĩa với việc mắt sẽ không bị mệt. Dù là đọc sách giấy, sử dụng màn hình e-ink hay các loại màn hình được quảng bá là bảo vệ mắt, thị lực của con người vẫn phải làm việc liên tục khi tập trung ở cự ly gần.
Sau khoảng một đến hai giờ đọc hoặc làm việc không nghỉ, cảm giác mỏi mắt là phản ứng sinh lý bình thường. Màn hình e-ink chỉ giúp làm chậm sự xuất hiện của mệt mỏi, chứ không cho phép người dùng đọc liên tục suốt đêm mà không có hệ quả.
Bên cạnh đó, điều kiện ánh sáng xung quanh đóng vai trò rất quan trọng. Khi đọc trong môi trường quá tối và bật đèn nền của máy đọc sách điện tử, mắt phải liên tục thích nghi giữa vùng tối xung quanh và bề mặt màn hình tương đối sáng. Quá trình đồng tử co giãn liên tục khiến các cơ mi luôn trong trạng thái căng thẳng. Nếu tình trạng này kéo dài, mắt dễ bị đau, sưng và khô, kể cả khi sử dụng màn hình e-ink.
Không chỉ ánh sáng, cách thiết lập hiển thị cũng ảnh hưởng trực tiếp đến cảm giác thị giác. Cỡ chữ quá nhỏ hoặc khoảng cách dòng không phù hợp sẽ buộc mắt phải tập trung nhiều hơn để nhận diện ký tự. Khi đó, mắt liên tục điều tiết, dẫn đến mệt mỏi tăng dần theo thời gian, bất kể thiết bị đang sử dụng thuộc loại nào.
Từ những phân tích trên có thể thấy, vấn đề không nằm ở việc người dùng bị lừa khi mua máy đọc sách điện tử e-ink. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự hiểu sai về khái niệm “thân thiện với mắt” và việc đặt kỳ vọng quá cao vào khả năng của công nghệ. Màn hình e-ink giúp giảm bớt một số tác nhân gây kích ứng, nhưng không thể thay thế thói quen sử dụng hợp lý và việc nghỉ ngơi cần thiết cho đôi mắt.
