Một Chiến Dịch Ở Bắc Kỳ là tác phẩm ghi chép của Charles Édouard Hocquard, một bác sĩ quân y người Pháp từng tham gia các hoạt động quân sự tại Việt Nam vào cuối thế kỷ XIX. Cuốn sách ra đời từ những quan sát trực tiếp của tác giả trong thời gian ông đi theo quân đội Pháp tại Bắc Kỳ, giai đoạn gắn với cuộc xung đột giữa Pháp, triều đình nhà Nguyễn và các lực lượng kháng chiến địa phương, trong bối cảnh sau chiến tranh Pháp-Thanh.
Tác phẩm mang tính chất vừa là hồi ký cá nhân vừa là ký sự lịch sử, ghi lại hành trình của các đoàn quân Pháp khi tiến hành những chiến dịch quân sự tại vùng đồng bằng và trung du Bắc Bộ. Qua các trang viết, Hocquard mô tả chi tiết đời sống của binh lính, những khó khăn trong hành quân, điều kiện khí hậu khắc nghiệt cũng như những trận giao tranh diễn ra tại nhiều địa phương. Từ góc nhìn của một bác sĩ quân y, ông đặc biệt chú ý đến tình trạng bệnh tật, thương vong và các vấn đề y tế trong quân đội, mang lại cho cuốn sách một góc nhìn khá đặc biệt so với những bản tường thuật chiến tranh thông thường.
Bên cạnh các sự kiện quân sự, Một Chiến Dịch Ở Bắc Kỳ còn chứa đựng nhiều ghi chép về phong cảnh, con người và đời sống xã hội ở miền Bắc Việt Nam cuối thế kỷ XIX. Hocquard miêu tả những ngôi làng ven sông, các khu chợ đông đúc, những cánh đồng lúa trải dài và các phong tục tập quán của cư dân bản địa. Những đoạn ghi chép này không chỉ phản ánh sự tò mò của một người châu Âu đối với vùng đất xa lạ, mà còn trở thành nguồn tư liệu quý giá giúp người đọc hình dung về diện mạo xã hội Việt Nam trong thời kỳ đầu của quá trình thuộc địa hóa.
Một điểm đáng chú ý của tác phẩm là việc tác giả sử dụng nhiều bản phác thảo và ảnh chụp minh họa. Hocquard là một trong những người Pháp đầu tiên mang máy ảnh đến Đông Dương và ghi lại nhiều hình ảnh về phong cảnh, kiến trúc và con người Việt Nam. Những hình ảnh này, khi được đặt bên cạnh các đoạn mô tả chi tiết trong sách, góp phần tạo nên một bức tranh sinh động về Bắc Kỳ vào cuối thế kỷ XIX.
Tuy được viết từ góc nhìn của một sĩ quan trong quân đội Pháp, Một Chiến Dịch Ở Bắc Kỳ vẫn có giá trị lớn đối với việc nghiên cứu lịch sử và xã hội Việt Nam. Tác phẩm cung cấp nhiều tư liệu về bối cảnh quân sự, địa lý và đời sống thường nhật trong giai đoạn chuyển biến quan trọng của lịch sử đất nước. Nhờ vậy, cuốn sách không chỉ là một bản tường thuật chiến dịch quân sự, mà còn là một tài liệu lịch sử phản ánh sự gặp gỡ và va chạm giữa hai nền văn hóa trong thời kỳ đầy biến động của Đông Dương cuối thế kỷ XIX.
