Lược Sử Đời Tôi của Stephen Hawking là một cuốn hồi ký ngắn gọn nhưng giàu sức gợi, nơi một trong những trí tuệ nổi bật của thời đại nhìn lại hành trình đời mình với giọng điệu điềm tĩnh, hóm hỉnh và đầy tỉnh táo.
Khác với những công trình khoa học mang tính lý thuyết cao, cuốn sách này đưa người đọc đến gần hơn với con người phía sau các phương trình và giả thuyết. Từ thời niên thiếu ở London trong bối cảnh hậu chiến, Hawking hiện lên như một cậu học sinh tò mò, có phần lập dị, được bạn bè gán cho biệt danh “Einstein”. Niềm say mê tìm hiểu thế giới không biểu hiện qua sự xuất sắc ngay từ đầu, mà phát triển dần theo thời gian, cùng với những trải nghiệm học tập và khám phá.
Một bước ngoặt lớn xảy ra khi ông được chẩn đoán mắc ALS ở tuổi 21. Căn bệnh này khiến cơ thể ông dần mất khả năng vận động, và các bác sĩ khi đó dự đoán ông chỉ còn sống được trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, chính giới hạn ấy lại tạo nên một động lực đặc biệt. Khi đối diện với khả năng cái chết đến sớm, Hawking tập trung toàn bộ năng lượng vào tư duy khoa học, như một cách khẳng định sự tồn tại của mình.
Cuốn sách không kể lại cuộc đời theo kiểu bi kịch hóa. Thay vào đó, Hawking nhìn mọi thứ với sự nhẹ nhàng đáng ngạc nhiên. Ông kể về những lần cá cược với đồng nghiệp liên quan đến các giả thuyết vũ trụ, về quãng thời gian xây dựng gia đình, và cả những khó khăn trong việc duy trì sự nghiệp trong điều kiện sức khỏe ngày càng suy giảm. Những chi tiết nhỏ ấy làm nổi bật một con người sống động, không chỉ là một biểu tượng trí tuệ.
Một phần quan trọng của hồi ký là cách Hawking lý giải sự phát triển trong tư duy khoa học của mình. Ông nhắc đến quá trình hình thành các ý tưởng lớn, trong đó có công trình gắn liền với tên tuổi ông như Lược Sử Thời Gian. Không đi sâu vào kỹ thuật, ông cho thấy cách những câu hỏi về nguồn gốc vũ trụ, về thời gian và không gian đã dẫn dắt ông suốt cuộc đời.
Điều khiến Lược Sử Đời Tôi trở nên đặc biệt nằm ở sự kết hợp giữa trí tuệ và thái độ sống. Hawking không trình bày bản thân như một người chiến thắng nghịch cảnh, mà như một người chấp nhận hoàn cảnh và tìm cách sống trọn vẹn trong giới hạn ấy. Sự hài hước của ông – đôi khi rất khô – giúp làm nhẹ đi những khó khăn tưởng chừng không thể vượt qua.
Cuốn sách vì thế không chỉ là hành trình của một nhà khoa học, mà còn là câu chuyện về cách con người đối diện với giới hạn của chính mình. Từ một chàng trai trẻ đứng trước tương lai bất định đến một nhà khoa học có ảnh hưởng toàn cầu, Hawking cho thấy rằng giá trị của cuộc đời không nằm ở thời gian dài hay ngắn, mà ở chiều sâu của những gì được suy nghĩ và thực hiện trong khoảng thời gian đó.
