Vào năm 2005, giới khảo cổ học đã vô cùng xôn xao trước một phát hiện kỳ lạ tại khu nghĩa trang bỏ hoang thuộc đường Nyárlőrinc-Hangár ở đất nước Hungary. Một nhóm nghiên cứu đã tiến hành mở một hũ chôn cất và tìm thấy một bàn tay nhỏ xíu mang màu xanh lá cây của một em bé đang nắm chặt một đồng xu từ cuối thời trung cổ.
Phát hiện này kỳ bí đến mức nó được ví như một cảnh quay bước ra từ những bộ phim phiêu lưu giả tưởng của Indiana Jones hay thậm chí là Hellraiser. Nhóm nghiên cứu cho biết, trong quá trình thu thập dữ liệu về chuỗi hài cốt thời hậu trung cổ, họ đã tình cờ phát hiện ra di hài chu sinh rất nhỏ này với các dấu hiệu dường như đã được ướp xác một phần.
Điều kỳ lạ đầu tiên bao trùm lên vụ việc chính là niên đại của đồng xu. Theo các chuyên gia, đồng xu được tìm thấy cùng với di hài thực chất chỉ được lưu hành trong khoảng thời gian từ năm 1858 đến năm 1862.
Chi tiết này tạo ra một nghịch lý lịch sử vô cùng khó hiểu, bởi vì toàn bộ khu nghĩa trang tại Nyárlőrinc đã bị bỏ hoang từ trước đó ít nhất 150 năm. Làm thế nào một đồng xu hiện đại hơn lại xuất hiện trong một khu chôn cất đã ngừng hoạt động từ lâu vẫn là một chi tiết đầy bí ẩn chưa có lời giải đáp.
Tuy nhiên, câu hỏi lớn nhất khiến các nhà khoa học phải đau đầu giải mã chính là nguyên nhân dẫn đến tình trạng bảo quản hoàn hảo của mô mềm trên bàn tay thai nhi. Tình trạng bảo quản của những mảnh di hài nhỏ bé này tốt đến mức nhóm nghiên cứu đã phải mời thêm các chuyên gia từ nhiều lĩnh vực khoa học khác nhau để tiến hành hàng loạt cuộc điều tra đa ngành. Mục đích của họ là nhằm đi đến một kết luận chung cho hiện tượng hiếm có, vốn chưa từng có tiền lệ trong các hồ sơ khảo cổ sinh học.
Một bàn tay em bé được ướp xác tự nhiên có màu xanh lá cây nắm chặt một đồng xu đã được tìm thấy trong hũ chôn cất tại nghĩa trang bỏ hoang ở Nyárlőrinc, Hungary.
Trong báo cáo của mình, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh rằng di hài người được ướp xác tự nhiên vốn đã là một hiện tượng rất hiếm gặp. Bên cạnh đó, phong tục chôn cất thai nhi trong hũ cũng chưa từng được ghi nhận trong bất kỳ chuỗi khảo cổ xương nào trước đây.
Thông qua các phân tích chi tiết về kích thước xương, họ xác định được tuổi thọ của cá thể sinh non này rơi vào khoảng 6.5 – 7 tháng âm lịch. Khi còn sống, cơ thể em bé có thể đạt chiều dài khoảng 28 – 35 cm và có trọng lượng dao động từ 0.4 – 0.91 kg. Quá trình kiểm tra kỹ lưỡng cũng không phát hiện bất kỳ triệu chứng bệnh lý nào trên di hài.
Trong tự nhiên, hiện tượng ướp xác thường đòi hỏi những điều kiện môi trường vô cùng khắt khe, chủ yếu là trong không gian khô hạn hoặc có nhiệt độ lạnh hơn rất nhiều so với khí hậu tại nghĩa trang Hungary. Tính bất thường của phát hiện này càng được củng cố khi các thi thể khác được chôn cất gần đó, dù ở trong cùng một điều kiện môi trường cơ bản, đều đã phân hủy theo quy luật tự nhiên. Vậy điều gì đã giữ cho bàn tay của đứa trẻ sơ sinh không bị thời gian tàn phá?
Bằng cách áp dụng các phương pháp phân tích hóa học hiện đại, nhóm nghiên cứu cuối cùng đã tìm ra đáp án. Cơ thể của đứa trẻ sơ sinh này chứa một lượng đồng khổng lồ, và nồng độ này tập trung cao nhất ở ngay chính bàn tay đang nắm chặt đồng xu đồng. Các kết quả đo lường cho thấy mức độ đồng trong cơ thể sinh linh bé nhỏ này cao gấp 497 lần so với nồng độ được tìm thấy ở các xác ướp thông thường khác.
Chính đặc tính kháng khuẩn tự nhiên của kim loại đồng đã trở thành chiếc chìa khóa bảo vệ bàn tay, cũng như các bộ phận khác bị nhiễm đồng trên cơ thể, khỏi sự xâm nhập và phân hủy của các loại vi khuẩn. Dựa trên cơ chế hóa học này, nhóm nghiên cứu tin chắc rằng đây chính là trường hợp ướp xác hoàn toàn do tác động của đồng đầu tiên từng được ghi nhận trong lịch sử khảo cổ học.
Sự xuất hiện của đồng xu (có niên đại từ 1858 – 1862) là một nghịch lý lịch sử vì khu nghĩa trang này đã bị bỏ hoang trước đó ít nhất 150 năm.
Dù đã làm sáng tỏ cơ chế ướp xác, các nhà khoa học vẫn không thể biết chắc chắn câu chuyện thực sự đằng sau cái chết của đứa trẻ sơ sinh này cũng như hai di hài trẻ sơ sinh không được ướp xác khác được tìm thấy tại cùng địa điểm.
Mặc dù các sinh linh này chắc chắn được sinh ra khi đã lớn hơn 20 tháng âm lịch, không ai rõ liệu chúng sinh ra khi đã chết hay còn sống, là thai chết lưu hay trẻ sơ sinh bình thường. Dựa trên những giới hạn về y tế trước thế kỷ hai mươi, rất có khả năng cả ba em bé đều đã qua đời muộn nhất là vài ngày sau khi bị sinh non.
Về khía cạnh văn hóa và tâm linh, nhóm nghiên cứu đưa ra giả thuyết rằng các vụ chôn cất này phản ánh một tập tục đau lòng của các gia đình khi phải an táng những em bé chết lưu mà chưa kịp làm lễ rửa tội. Việc đặt những đồng xu có giá trị thấp bên cạnh thi thể đóng vai trò như một món đồ tùy táng mang ý nghĩa tôn giáo sâu sắc.
Theo tín ngưỡng thời bấy giờ, những đồng xu này nhằm mục đích tạo điều kiện thuận lợi cho linh hồn trẻ thơ được lên thiên đàng, hoặc đóng vai trò như một khoản phí thông hành trên đường đến thế giới ngầm. Ngoài ra, chúng cũng có thể được dùng để dâng lên thánh John the Baptist với hy vọng ông sẽ ban phép rửa tội cho người đã khuất trên cõi vĩnh hằng. Phát hiện tại Nyárlőrinc đánh dấu ví dụ đầu tiên về tín ngưỡng dân gian này được ghi chép lại tại quốc gia Hungary.
Với những manh mối quý giá từ quá khứ, các nhà khoa học kết luận và bày tỏ sự kỳ vọng rằng, thông qua những vụ chôn cất khác có sử dụng đồng đặt gần thi thể, thế giới sẽ tiếp tục được chứng kiến thêm nhiều trường hợp ướp xác kỳ diệu tương tự xuất hiện trong tương lai.
