Hòa Thân – Đại Thần Tham Nhũng của Diệp Hách Na Na Đồ Hồng tái hiện chân dung một trong những nhân vật gây nhiều tranh cãi nhất trong lịch sử Nhà Thanh – Hòa Thân. Từ một thiếu niên mồ côi với tuổi thơ nhiều biến động, Hòa Thân từng bước bước vào chốn quan trường và vươn lên đỉnh cao quyền lực, để rồi trở thành biểu tượng điển hình của sự tha hóa trong bộ máy cai trị phong kiến.
Tác phẩm lần theo hành trình đời người của Hòa Thân từ xuất thân thuộc tộc Nữu Hỗ Lộc, một gia tộc có nền tảng quân công nhưng không quá hiển hách. Những mất mát từ sớm – mẹ qua đời khi còn nhỏ, cha mất khi chưa trưởng thành – đã khiến tuổi thơ của ông không hề êm đềm. Tuy vậy, chính hoàn cảnh ấy lại góp phần hun đúc ở ông ý chí vươn lên cùng sự nhạy bén trong cách ứng xử với con người và hoàn cảnh.
Ngay từ thời niên thiếu, Hòa Thân đã bộc lộ trí tuệ vượt trội. Việc thông thạo nhiều ngôn ngữ như Mãn, Hán, Mông Cổ, Tây Tạng cùng khả năng học thuộc kinh điển Nho gia giúp ông nhanh chóng gây ấn tượng trong môi trường học tập và sau này là triều đình. Những chi tiết như việc ông luyện chữ theo phong cách của Càn Long hay thuộc lòng kinh điển để đối đáp đã cho thấy một con người không chỉ thông minh mà còn rất biết cách tận dụng năng lực để tiến thân.
Con đường quan lộ của Hòa Thân được mở ra từ những vị trí nhỏ như thị vệ, nhưng nhờ sự nhanh trí và khả năng nắm bắt tâm lý, ông nhanh chóng lọt vào tầm mắt của Càn Long. Từ đó, sự thăng tiến diễn ra liên tục: từ Thị lang đến Thượng thư, rồi trở thành Đại học sĩ, Quân cơ đại thần – những vị trí quyền lực bậc nhất triều đình. Sự sủng ái của hoàng đế không chỉ mang lại quyền lực mà còn tạo điều kiện để ông thao túng nhiều lĩnh vực trong bộ máy nhà nước.
Tuy nhiên, song hành với quyền lực là sự tích lũy tài sản khổng lồ. Cuốn sách không né tránh việc khắc họa Hòa Thân như một đại thần tham nhũng khét tiếng. Những câu chuyện về việc ông “bỏ túi” tài sản trong các vụ điều tra, hay khối gia sản lên tới hàng trăm triệu lạng bạc, cho thấy mức độ lạm dụng quyền lực nghiêm trọng. Trong dân gian, hình ảnh Hòa Thân gắn liền với những lời truyền tụng về sự giàu có vượt xa cả hoàng đế – một biểu tượng cho sự mất cân bằng trong xã hội phong kiến cuối thời Càn Long.
Điều khiến nhân vật này trở nên phức tạp nằm ở sự đan xen giữa tài năng và tha hóa. Hòa Thân không phải là một kẻ tầm thường; ông có năng lực thực sự, có đóng góp nhất định trong giai đoạn đầu sự nghiệp. Nhưng chính sự ưu ái quá mức từ hoàng đế, cùng với tham vọng cá nhân, đã đẩy ông đi xa khỏi con đường chính đạo. Qua đó, tác phẩm không chỉ kể lại cuộc đời một cá nhân, mà còn phản ánh cơ chế vận hành của quyền lực, nơi sự kiểm soát lỏng lẻo có thể dẫn đến những hệ quả khó lường.
Văn phong của Hòa Thân – Đại Thần Tham Nhũng mang tính kể chuyện lịch sử, kết hợp giữa tư liệu và giai thoại, giúp hình ảnh nhân vật trở nên sinh động hơn. Người đọc không chỉ tiếp cận các sự kiện, mà còn cảm nhận được bầu không khí của triều đình, những toan tính, những mối quan hệ chằng chịt phía sau các quyết định.
Cuốn sách vì thế không dừng lại ở việc phơi bày một nhân vật tai tiếng, mà còn gợi ra một câu hỏi rộng hơn về bản chất của quyền lực và đạo đức. Qua hình ảnh Hòa Thân, người đọc có thể nhận ra cách mà một cá nhân, dù xuất phát từ năng lực và nỗ lực, vẫn có thể trượt dài khi không còn ranh giới kiểm soát.
